Drukuj  

PUBLIKACJE - DALEJ JEST NOC. Losy Żydów w wybranych powiatach okupowanej Polski


powiększ  

powiększ   

 

kup ebook

 

spotkania z autorami:

22.04.2018 - Warszawa, premiera

20.05.2018
- Warszawa, Tagi Książki

21.05.2018
- Bielsko-Biała


22.05-2018
- Łódź


24.05-2018
- Kraków


26.05.2018
- Lublin

20.06.2018 - Warszawa

2.07.2018 - Kielce  

25.09.2018 - Wiedeń

5.11.2018 - Biłgoraj

15.11.2018 - Vancouver

DALEJ JEST NOC
Losy Żydów w wybranych powiatach okupowanej Polski

Barbara Engelking, Tomasz Frydel, Jan Grabowski, Dariusz Libionka, Dagmara Swałtek-Niewińska, Karolina Panz, Alina Skibińska, Jean-Charles Szurek, Anna Zapalec
red. i wstęp Barbara Engelking, Jan Grabowski


Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów
Warszawa 2018
T. 1 868 stron; T. 2 832 strony + 9 map
ISBN oprawa twarda: 978-83-63444-60-0; cena katalogowa: 140 zł
ISBN oprawa miękka: 978-83-63444-64-8; cena katalogowa: 120 zł
ISBN eBook: 978-83-63444-61-7; cena eBook: 90 zł



Sołtys wszedł po drabinie na strych i powiedział do towarzyszących mu zakładników, że na strychu znajdują się Żydzi. Po zejściu ze strychu odszedł, a raczej odbiegł w kierunku wsi, a za nim biegła Rózia, błagając go, aby pozostawił ich w spokoju. Odchodząc spod naszego domu, sołtys polecił zakładnikom pilnować obejścia, aby nie opuścili go Żydzi. Sam udał się na posterunek w Łętowni, wcześniej wysyłając ze swego domu podwodę dla przewiezienia Żydów z naszego do jego domu. Po jakimś czasie do Tokarni wraz z sołtysem przyszli granatowi policjanci, którzy zabrali tych Żydów ze sobą.
Fragment zeznania Jana Filipka

Dwutomowe wydawnictwo będące podsumowaniem kilkuletniego projektu badawczego realizowanego przez Centrum Badań nad Zagładą Żydów pt. Strategie przetrwania Żydów podczas okupacji w Generalnym Gubernatorstwie, 1942-1945. Studium wybranych powiatów

Jedną z najważniejszych konkluzji wynikających z kilku lat badań „żydowskich strategii przetrwania” jest bogactwo obserwacji dotyczących stopnia przedsiębiorczości, własnej inicjatywy Żydów w obliczu Zagłady. Uderzają determinacja, mobilność, odwaga, z jaką ofiary podjęły walkę o życie własne oraz najbliższych. Z chwilą rozpoczęcia akcji likwidacyjnych, kiedy mało kto mógł żywić nadal jakiekolwiek złudzenia co do ostatecznych celów polityki niemieckiej, Żydzi zintensyfikowali desperacką walkę o przetrwanie. Z jednej strony w domach oraz pod domami budowano schowki i bunkry, a w podwójnych ścianach i na strychach urządzano przemyślne kryjówki. Z drugiej – nawiązywano kontakty ze stroną aryjską, których celem było znalezienie pomocy i kryjówki. Tam, gdzie było to możliwe, powstawały siatki przerzutu za granicę, zwłaszcza na Słowację i Węgry.

We wszystkich zbadanych przez nas powiatach najwięcej Żydów szukało pomocy nie w miasteczkach, ale w pobliskich wsiach – w domach swoich sąsiadów. Możliwość przetrwania w ogromnym stopniu zależała od chęci pomocy tychże sąsiadów - chrześcijan, od tego, czy byli w stanie przełamać strach wobec zagrożenia, jakie stanowili dla wspólnoty wiejskiej ukrywający się Żydzi. Nie sprzyjały temu obowiązujące normy grupowe, obecny wszędzie antysemityzm ani mechanizmy konformizmu społecznego. Tym bardziej podziwiać należy tych, którzy potrafili przeciwstawić się nie tylko niemieckim przepisom prawnym, lecz także pisanym i niepisanym regułom życia grupowego.

Wymowa liczb jest nieubłagana: dwóch spośród każdych trzech Żydów poszukujących ratunku – zginęło. Zamieszczone w tomach opracowania dostarczają dowodów wskazujących na znaczną – i większą, aniżeli się to dotychczas wydawało – skalę uczestnictwa Polaków w wyniszczeniu żydowskich współobywateli.

  „Drogie Dziecko, wybaczam Ci i niech Ci też Bóg przebaczy. Schodzę z tego świata jako ofiara dla Ciebie, ażebyś Ty mógł dalej żyć. Adam Wonszyk, ten. Co woził cegły, kiedy budowaliśmy nasz dom, był u mnie, przez kraty rozmawiałem z nim. Powiedział mi, że możesz przyjść do niego, on Cię przechowa. Powiedział też, że szkoda, że my wszyscy nie przyszliśmy wcześniej do niego. Dbaj o siebie, jedz i pij tak, żebyś mógł przetrwać tę gehennę. Uważaj, żebyś się nie przeziębił. Może nam się uda jeszcze wydostać z aresztu i pozostać przy życiu. To są ostatnie słowa Twego ojca, który jest ofiarą po to, żebyś Ty żył”.
List pożegnalny do Szmula Malera, napisany przez jego ojca, złapanego w kryjówce w czasie likwidacji we Frampolu 2 listopada 1942 r i przetrzymywanego przez kilka dni w lokalnej szkole, zanim wszyscy wyłapani w okolicy Żydzi zostali rozstrzelani na cmentarzu żydowskim  

 

 

 

 

  

 SPIS TREŚCI

[TOM I]

11 Barbara Engelking, Jan Grabowski,WSTĘP

45 Barbara Engelking, POWIAT BIELSKI
Wprowadzenie: Powiat bielski przed drugą wojną światową * Powiat bielski pod okupacją sowiecką * Powiat bielski pod okupacją niemiecką * Życie Żydów pod okupacją niemiecką * Strategie przetrwania * Zakończenie: Powiat bielski w latach 1944–1945

191 Alina Skibińska, POWIAT BIŁGORAJSKI
Przed i po 1939 r. — światy równoległe * 1939–1941 — przetrwanie * 1941/1942 — zmiany * Sprawcy i ich pomocnicy * 1942 — Zagłada * 1942–1944 — strategie przeżycia * 1944–1946 — żydowska nieobecność * Aneks

383 Jan Grabowski, POWIAT WĘGROWSKI
Wstęp * Początki * Pierwsze wojenne lata, wrzesień 1939 — lato 1942 r. * Żydzi Węgrowa i powiatu węgrowskiego pod okupacją niemiecką w latach 1939–1942 * Liquidierungsaktion Wengrow — akcja likwidacyjna Węgrowa * Powiat węgrowski po akcjach * Strategie przetrwania, 1942–1944. Szacunki i liczby * Rola polskiej policji granatowej w „ostatecznym rozwiązaniu kwestii żydowskiej” na terenie powiatu węgrowskiego * Polskie Państwo Podziemne a Żydzi w powiecie węgrowskim * Jeńcy sowieccy, czyli „rosyjscy niewolnicy” * Ratujący Żydów * Po wyzwoleniu * Aneks

547 Jean-Charles Szurek, POWIAT ŁUKOWSKI
Źródła * Żydzi w Łukowie przed 1939 r. — krótkie wprowadzenie * Skutki polityki nazistowskiej na terenie dystryktu lubelskiego * Prześladowania Żydów z Łukowa, praca przymusowa, pomoc socjalna * Getto w Łukowie i Rada Żydowska w 1942 r. * Likwidacja getta w Łukowie i innych gett * Próby ocalenia * Podsumowanie * Aneks

623 Anna Zapalec, POWIAT ZŁOCZOWSKI
Źródła i literatura * Obszar badań * Sytuacja ludności żydowskiej w okresie okupacji sowieckiej 1939–1941 * Represje w pierwszym okresie okupacji niemieckiej * Żydowskie sposoby przetrwania w okresie od sierpnia 1941 do sierpnia 1942 r. * Niemieckie akcje likwidacyjne na terenie powiatu złoczowskiego * Sposoby ratowania się Żydów w okresie niemieckich akcji deportacyjnych * Wyłapywanie Żydów po likwidacji getta * Likwidacja obozów pracy. Strategie przetrwania więźniów * Żydowskie strategie przetrwania w okresie „polowania na Żydów” * Postawy Polaków i Ukraińców wobec zagłady Żydów złoczowskich * Statystyki i konkluzje

Indeksy
Wykaz skrótów

[TOM II]

11 Dariusz Libionka, POWIAT MIECHOWSKI
Wstęp * Polacy i Żydzi — historia * Kreishauptmannschaft Miechow * Sytuacja Żydów w pierwszym okresie okupacji * „Akcje wysiedleńcze” * Strategie przetrwania * „Polowanie na Żydów” — lokalni sprawcy i ich ofiary * Kontrowersje wokół represji za pomaganie Żydom * AK i inne organizacje konspiracyjne wobec ukrywających się Żydów * Po wojnie * Aneks

213 Karolina Panz, POWIAT NOWOTARSKI
Dwa i pół roku wojny * Charakterystyka powiatu nowotarskiego * Początki eksterminacji bezpośredniej * Endlösung der Judenfrage w powiecie nowotarskim * Żydzi Podhala i ich próby przetrwania * Polscy mieszkańcy powiatu nowotarskiego wobec Zagłady * Losy podhalańskich konwertytów * Sprawiedliwi z Kreis Neumarkt * Epilog

361 Tomasz Frydel, POWIAT DĘBICKI
Wprowadzenie * Druga wojna światowa * Strategie przetrwania przed lipcem 1942 r. * Akcja „Reinhardt”: akcje likwidacyjne * Strategie przetrwania po akcji „Reinhardt” * Wnioski: strategie przetrwania, dane liczbowe a rodzina

523 Dagmara Swałtek-Niewińska, POWIAT BOCHEŃSKI
Powiat bocheński przed wojną * Żydzi w powiecie od wybuchu wojny do czasu wysiedlenia * Wysiedlenia * Strategie przetrwania * Polskie oddziały konspiracyjne wobec ukrywających się Żydów * Sytuacja powojenna * Zakończenie * Aneks

Bibliografia
Indeksy
Wykaz skrótów
Noty o autorach

 


Projekt jest realizowany dzięki wspierciu finansowemu:

    

        

Praca naukowa finansowana w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego pod nazwą „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki” w latach 2014-2017

 

 


Copyright © tekst i zdjęcia  Centrum Badań nad Zagładą Żydów IFiS PAN [jeżeli nie zaznaczono inaczej]
www.holocaustresearch.pl