Menu
AktualnościCall for Articles - Zagłada Żydów. Studia i Materiały 2026Call for Articles 2026 Call for Articles Powiązania naukowej refleksji nad Zagładą ze współczesnością – nowe źródła i technologie w badaniach Ostatnia dekada przyniosła przełom w badaniach nad Zagładą zarówno w zakresie dostępności źr&oacu... Zapraszamy na krakowskie spotkanie z książką Oto widać i oto słychać Żegnamy Mariana TurskiegoZ ogromnym żalem żegnamy Mariana Turskiego, dziennikarza, historyka, Ocalałego, niezwykłego człowieka, którego słuchano i który zmuszał do słuchania. A mówił On nie tylko o przeszłości i lekcjach z niej płynących dla współczesnego świata, ale też w... Otwarte Seminarium Naukowe Centrum: Maria Ferenc, Mordechaj Anielewicz i jego rola w końcowym okresie istnienia gettaOtwarte Seminarium Naukowe Maria Ferenc Mordechaj Anielewicz i jego rola w końcowym okresie istnienia getta warszawskiego (18 stycznia - 18 kwietnia 1943 r.) Fot. Budynki szopu Schultza przy ul. Okopowej, listopad 1942. Są to jedne z bardzo nieli... Konkurs na stanowisko stypendialne dla magistrantów/ek
subskrybuj
NEWSLETTER |
Zagłada Żydów.
Zagłada Żydów.
Sewek Okonowski, oprac. Marta Janczewska
CZYTAJĄC GAZETĘ NIEMIECKĄ ...
Zagłada Żydów.
Raul Hilberg
Holocaust Studies and Materials
Zagłada Żydów.
Wybór źródeł do nauczania o zagładzie Żydów
Zagłada Żydów.
Zagłada Żydów. Studia i Materiały
Prowincja noc.
Zagłada Żydów. Studia i Materiały
"Jestem Żydem, chcę wejść!".
Zagłada Żydów. Studia i Materiały
aaa
Centrum Badań nad Zagładą Żydów
ul. Nowy Świat 72, 00-330 Warszawa; Palac Staszica pok. 120 e-mail: centrum@holocaustresearch.pl Stypendium 2012Adam Sitarek Projekt stawia problem roli i miejsca pracowników Judenratów w systemie eksploatacji i zagłady ludności żydowskiej zorganizowanym przez władze niemieckie w okupowanej Polsce. Za główny przedmiot badania przyjęta została administracja getta łódzkiego – drugiego co do wielkości getta na okupowanych ziemiach polskich, największego skupiska ludności żydowskiej na obszarach włączonych w granice Wielkiej Rzeszy. Litzmannstadt Getto było jednostką jedyną w swoim rodzaju – funkcjonującą nieprzerwanie przez 5 lat okupacji niemieckiej od kwietnia 1940 r. do sierpnia 1944 r. – zorganizowaną w niezwykle scentralizowany sposób z jednoosobowym kierownictwem Przełożonego Starszeństwa Żydów (PSŻ) Ch. M. Rumkowskiego. Agendy PSŻ podporządkowane były niemieckiemu Zarządowi Getta – Gettoverwaltung, kierowanym przez Hansa Biebowa. Współpraca obu administracji – niemieckiej i żydowskiej – umożliwiła stworzenie na Bałutach ogromnego przedsiębiorstwa pracującego na potrzeby gospodarki wojennej Trzeciej Rzeszy. By sprawnie zarządzać i organizować pracę w gettowych warsztatach i resortach pracy PSŻ zorganizował rozległy aparat administracyjny, w którym zatrudnienie znalazło kilkanaście tysięcy osób. Jednocześnie obok formalnych struktur administracji, funkcjonowała sieć powiązań nieformalnych, często będących kontynuacją przedwojennych kontaktów, której znajomość często okazywała się wiele istotniejsza w kontekście zapewnienia pracy, czy chleba – a tym samym źródeł przetrwania. Mieszkańcy getta zdawali sobie sprawę z istnienia owych struktur, które w wielu przypadkach były łatwiej dostępne oraz, co równie istotne, często skuteczniejsze w swym działaniu. Istnienie nieformalnych struktur nie było również tajemnicą dla władz z niemieckiego Zarządu Getta, o czym może świadczyć choćby stopniowe pozbawianie Rumkowskiego kompetencji wydawania przydziałów żywności, które z kolei otrzymał kierownik Sonderkommando, agent gestapo, Dawid Gertler. W kontekście opisu struktury i funkcjonowania administracji żydowskiej w łódzkim getcie wydaje się niezwykle istotnym ustalenie składu osobowego poszczególnych agend Przełożonego Starszeństwa Żydów, odtworzenie – na ile to możliwe – biografii, przebiegu kariery zawodowej (okres przedwojenny wydaje się być w tym miejscu równie istotny, gdyż często doświadczenia i znajomości z przed września 1939 r. decydowały o miejscu zajmowanym w biurokracji getta) oraz ukazanie ich postępowania i działalności w łódzkim getcie. Kolejnym elementem będzie przedstawienie faktycznych skutków działalności poszczególnych osób, zwłaszcza podczas najważniejszych wydarzeń rozgrywających się w dzielnicy zamkniętej – m.in. powstawania getta, wysiedleń (w tym wielkiej szpery), apogeum głodu czy likwidacji getta w sierpniu 1944 r. Wszystkie te elementy w rezultacie mają doprowadzić do stworzenia warunków umożliwiających odpowiedź na pytanie jaką rolę i miejsce w mechanizmie eksploatacji i zagłady Żydów odgrywali pracownicy administracji żydowskiej łódzkiego getta – czy była to rola kolaborantów wspierających czynnie działania władz niemieckich, czy też osób, których głównym motywem postępowania była chęć ocalenia siebie i współobywateli od Zagłady. Do realizacji projektu wymagane będzie przeprowadzenie kwerend w następujących instytucjach archiwalnych: |